بازگشایی بازارها، تورم پنهان را آزاد می کند

به گزارش گلدنیوز ؛ کامران ندری، اقتصاددان و رییس اسبق پژوهشکده پولی بانک مرکزی، در گفتگویی با اقتصادنیوز هشدار داد که با بازگشایی بازارها، اثر انتظارات تورمی در اقتصاد ایران به وضوح ظاهر خواهد شد. او تصریح کرد که در دوره‌های تعطیلی بازارها، ممکن است دولت توانسته باشد وضعیت را کنترل کند، اما پس از بازگشایی، تأثیرات انتظارات تورمی بر قیمت‌های ارز، طلا و کالاهای سفته‌بازی قابل مشاهده خواهد بود.

ندری افزود که اگرچه بازارها در حال حاضر تعطیل هستند، اما با شروع فعالیت، اثرات مالی و اقتصادی این اتفاقات روی اقتصاد کشور احساس خواهد شد. او همچنین تأکید کرد که تورم از نظر اقتصادی، نتیجه انتظارات انسان‌ها در آینده است و با بازگشایی بازارها، این انتظارات به وضوح دیده می‌شود.

او همچنین گفت: «در این مدت بازارها تعطیل بوده‌اند؛ تصور می‌کنم اگر بازارها شروع به کار کنند، اثر انتظارات تورمی را خواهیم دید. وقتی بازار تعطیل است، شاید دولت بگوید که توانسته وضعیت را کنترل کند؛ اما بعد از آغاز فعالیتشان، ملاحظه می‌کنیم که این اتفاقات بر قیمت ارز، طلا و کالاهایی که با سفته‌بازی خرید و فروش می‌شوند اثرگذار است.»

ندری همچنین اشاره کرد که این اثرات می‌تواند در کوتاه مدت بر بازارهای ایران تأثیر بگذارد و در بلندمدت، اوضاع اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

ناآرامی‌های اخیر هزینه‌های قابل ملاحظه‌ای روی دست دولت گذاشت

او با اشاره به اینکه اتفاقات اخیر وضعیت اقتصادی کشور را بدتر و هزینه‌های غیر مترقبه‌ای برای دولت ایجاد کرد افزود: دولت با کسری بودجه درگیر بود و منابع درآمدی نداشت؛ ناآرامی‌های اخیر هزینه‌های قابل ملاحظه‌ای را روی دست دولت گذاشت و ممکن است به خلق پول منجر شود.

ندری ادامه داد: همچنین بسیاری از کسب‌وکارها با قطعی اینترنت و ناآرامی‌های اقتصادی تعطیل شدند و فعالیتشان کاهش یافت؛ بنابراین احتمالا نتوانند مالیات سابق را پرداخت کنند و پیش‌بینی می‌شود که تعطیلی خود را در اظهارنامه‌های مالیاتیشان ابراز کنند.

او با بیان اینکه مسئله فقط این نیست که هزینه‌های دولت افزایش یافته، مسئله این است که این موضوع بر درآمدهای مردم و درآمد ملی کشور اثر منفی دارد افزود: این به این معناست که کسری بودجه که از قبل وجود داشت شدیدتر شود. پیش از این، منابع درآمدی دولت کافی نبود و همچنان کافی نیست؛ بنابراین احتمال پولی شدن این هزینه‌ها افزایش یافته است. انتظارات تورمی نیز در اقتصاد ما وجود داشت و در حال حاضر به احتمال زیاد تشدید شده و این یعنی، زمینه‌های بروز تورم بالا در اقتصاد ما شدیدتر شده است.

دولت انتظار ناآرامی‌های اخیر و جنگ 12 روزه را نداشت

ندری همچنین به هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی دولت در سال 1404 اشاره کرد و افزود: ناآرامی‌های دی ماه و جنگ 12 روزه در ابتدای سال جاری، یکباره هزینه‌هایی را برای کشور ایجاد کرد که منابع فعلی کشور نمی‌تواند پاسخگوی آن باشند؛ اینها هزینه‌های غیرقابل پیش‌بینی هستند که دولت انتظار آن را نداشت و این اتفاقات پیش آمده به راهبردهای دولت در سیاست‌های خارجی بازمی‌گردد.

او با بیان اینکه «اگر سیاست خارجی سختگیرانه نبود؛ دولت به احتمال خیلی زیاد، نه هزینه‌های ناشی از جنگ 12 روزه و نه هزینه‌های اعتراضات 1404 را داشت و راحت‌تر می‌توانست اقتصاد را مدیریت کند» ادامه داد: تصور می‌کنم بخش عمده‌ای از مشکلات حال حاضر غیرقابل پیش‌بینی بوده است و این بازمی‌گردد به راهبردهای ما در حوزه سیاست خارجی. نمی‌خواهم این سیاست را قضاوت کنم اما از لحاظ اقتصادی چه چیزی باعث شد که این هزینه‌ها در اقتصاد ما به شکلی سرسام‌آور افزایش یابد؟ دولت که نمی‌تواند این هزینه هارا نادیده بگیرد.

این تحلیلگر اقتصادی افزود: ناوگان حمل و نقل عمومی آسیب دیده است و باید ترمیم شود و نیاز به هزینه کردن است؛ درآمدی که وجود ندارد، احتمالا سراغ سیستم بانکی می‌روند و وام می‌گیرند، بانک به دولت وام می‌دهد و به دلیل اینکه دولت نمی‌تواند بدهی خود را پرداخت کند؛ سیستم بانکی به اجبار به سراغ بانک مرکزی می‌رود و در نهایت با خلق پول مجبور به پرداخت هزینه می‌شود. 

در شرایط نه جنگ نه صلح کسی حاضر به سرمایه گذاری نیست

او در ادامه با اشاره تشدید وضعیت تعلیق اقتصادی در کشور افزود: اگر در اقتصاد کشور، گرفتار تورم بالا هستیم به دلیل این است که مشکلات خود را در حوزه سیاست خارجی حل نکردیم، بنابراین در اقتصاد ما جنگ رخ داد و فضایی نااطمینانی به وجود آورد «یعنی همان نه جنگ نه صلح» که کسی حاضر به سرمایه‌گذاری نیست و به ناآرامی‌های اقتصادی دامن زد.

ندری ادامه داد: نمی‌‎توان گفت ناآرامی‌ها به سیاست خارجی ما ارتباطی ندارد؛ چراکه به این معناست که دولت نمی‌تواند آنطور که باید و شاید خدمت‌رسانی کند، به جامعه و مردم فشار بسیار سنگینی وارد می‌کند، مالیات‌ها را افزایش می‌‍‌دهد، حقوق و دستمزدهارا سرکوب می‌کند و اگر منصفانه به موضوع بنگریم نمی‌توانیم بگوییم که سیاست خارجی ما در به وجود آوردن این مشکلات نقشی نداشته است و منشا آن داخلی است! یکی از مهمترین عوامل به وجود آمدن این مشکلات سیاست‌های خارجی است و اگر اصلاح نشود نمی‌توان اقتصاد را نجات داد.

اگر بازارها شروع به کار کنند، اثر انتظارات تورمی را خواهیم دید

این تحلیلگر اقتصادی در رابطه با تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا درخصوص اعمال تعرفه 25 درصدی برای کشورهایی که با ایران مراوده داشته باشند گفت: آمریکا تاکنون نشان داده است که می‌تواند برنامه‌های خود را پیاده و اجرا کند. بنابراین، تعدادی از کشورهایی که با ما تجارت دارند ممکن است با مشکل مواجه شوند؛ البته اثر این موضوع در میان‌مدت و بلندمدت ظاهر می‌شود اما اثر فوری و آنی که دارد، اثر روانی این اتفاق است و اعلام این سیاست، به صورت فوری بر انتظارات تورمی در اقتصاد ما تاثیر می‌گذارد و این می‌تواند در کوتاه مدت بر بازارهای ما اثر بگذارد و دردسرساز شود.

ندری در پایان با اشاره به واکنش بازارهای مالی به اتفاقات اخیر کشور گفت: در این مدت بازارها تعطیل بوده‌اند؛ تصور می‌کنم اگر بازارها شروع به کار کنند، اثر انتظارات تورمی را خواهیم دید. وقتی بازار تعطیل است، شاید دولت بگوید که توانسته وضعیت را کنترل کند؛ اما بعد از آغاز فعالیتشان، ملاحظه می‌کنیم که این اتفاقات بر قیمت ارز، طلا و کالاهایی که با سفته‌بازی خرید و فروش می‌شوند اثرگذار است.