از لندن تا شانگهای؛ داستان جزر و مد تاریخی طلا در بازار جهانی

به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ برخلاف بسیاری از کالاها مانند نفت، مس یا گندم، قیمت طلا تنها به میزان تولید سالانه معادن وابسته نیست. حجم طلای موجود در جهان بسیار بیشتر از تولید سالانه آن است و همین موضوع باعث شده جابه‌جایی ذخایر موجود طلا در سیستم مالی و فیزیکی جهان عامل اصلی تعیین قیمت باشد.

در واقع طلا هر سال مانند یک محصول تازه استخراج و قیمت‌گذاری نمی‌شود؛ بلکه بخش عمده آن میان بازارهای مالی جابه‌جا، دوباره ذوب و قالب‌گیری، ذخیره یا معامله می‌شود. به همین دلیل طلا بیشتر شبیه یک دارایی پولی با حافظه تاریخی طولانی عمل می‌کند.

چرخه تاریخی حرکت طلا میان شرق و غرب

بر اساس تحلیل «یان نیوونهایس» پژوهشگر بازار طلا، طی حدود ۹ دهه گذشته طلا در یک الگوی نسبتاً ثابت میان شرق و غرب در حرکت بوده است.

در این چرخه:

• زمانی که سرمایه‌گذاران نهادی در غرب به طلا علاقه‌مند می‌شوند، قیمت افزایش می‌یابد و طلا به سمت مراکز مالی مانند لندن و سوئیس جریان پیدا می‌کند.

• زمانی که علاقه سرمایه‌گذاران غربی کاهش می‌یابد، قیمت افت می‌کند و بازارهای آسیایی طلا را در قیمت‌های پایین‌تر جذب می‌کنند.

به بیان دیگر، غرب تعیین‌کننده قیمت نهایی است و شرق خریدار بلندمدت فیزیکی بازار به شمار می‌رود.

تفاوت نگاه غرب و شرق به طلا

در کشورهای غربی، طلا معمولاً به عنوان یک ابزار سرمایه‌گذاری در سبد دارایی‌ها در نظر گرفته می‌شود و سرمایه‌گذاران آن را با عواملی مانند نرخ بهره واقعی، ارزش دلار، بازار سهام و تورم مقایسه می‌کنند.

اما در بسیاری از کشورهای آسیایی از جمله چین، هند، تایلند و کشورهای خاورمیانه، طلا نقش متفاوتی دارد و بیشتر به عنوان پس‌انداز خانوار، سرمایه بلندمدت، پشتوانه مالی خانواده و دارایی فیزیکی امن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به همین دلیل خریداران آسیایی معمولاً در زمان افزایش شدید قیمت‌ها عقب‌نشینی می‌کنند و در دوره‌های افت قیمت وارد بازار می‌شوند.

لندن؛ مرکز اصلی بازار جهانی طلا

بازار عمده‌فروشی طلا در جهان همچنان در لندن متمرکز است. بریتانیا تولید طلای قابل توجهی ندارد و تقاضای داخلی آن در مقیاس جهانی ناچیز است، بنابراین هرگونه افزایش واردات یا صادرات طلا در این کشور معمولاً نشانه‌ای از تحرکات بازارهای مالی و تقاضای نهادی محسوب می‌شود.

در این میان، سوئیس نیز نقش مهمی در این زنجیره ایفا می‌کند؛ زیرا پالایشگاه‌های این کشور طلا را در قالب‌های مختلف برای بازارهای گوناگون بازفرآوری می‌کنند.

تجربه بازار در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲

بررسی تحولات بازار در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ نمونه‌ای روشن از این چرخه است. در سال ۲۰۲۰ با کاهش شدید نرخ‌های بهره واقعی در آمریکا، قیمت طلا از حدود ۱۵۰۰ دلار به نزدیک ۱۹۰۰ دلار رسید و تقاضای سرمایه‌گذاران غربی افزایش یافت.

اما همزمان در بازارهای آسیایی تقاضای فیزیکی کاهش یافت و حتی برخی کشورها مانند تایلند از افزایش قیمت‌ها برای فروش ذخایر طلا استفاده کردند.

با کاهش قیمت‌ها در سال ۲۰۲۲، تقاضای فیزیکی در آسیا دوباره افزایش یافت و بخشی از طلا به سمت بازارهای شرقی بازگشت.

تغییر رفتار طلا نسبت به نرخ بهره

یکی از نکات قابل توجه در سال‌های اخیر، کاهش وابستگی سنتی قیمت طلا به نرخ‌های بهره واقعی است. در گذشته افزایش نرخ‌های بهره واقعی معمولاً به افت قیمت طلا منجر می‌شد، اما از سال ۲۰۲۲ این رابطه ضعیف‌تر شده است.

کارشناسان معتقدند عواملی مانند ریسک‌های مالی دولت‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیک، افزایش خرید بانک‌های مرکزی و تلاش کشورها برای تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی باعث شده طلا دوباره به عنوان یک دارایی پولی راهبردی مورد توجه قرار گیرد.

بازتعریف نقش طلا در نظام مالی

تحلیلگران می‌گویند اگرچه بازارهای غربی همچنان تعیین‌کننده قیمت طلا هستند، اما مقاومت قیمت این فلز در برابر افزایش نرخ‌های بهره نشان می‌دهد که بازار در حال بازتعریف نقش طلا از یک ابزار پوشش ریسک کوتاه‌مدت به یک دارایی پولی استراتژیک است.

در چنین شرایطی، حرکت تاریخی طلا میان شرق و غرب همچنان ادامه دارد، اما به نظر می‌رسد ساختار نظام مالی جهانی نیز در حال تغییر است؛ تغییری که می‌تواند جایگاه طلا را در اقتصاد جهانی پررنگ‌تر کند.