ماجرای گم شدن 10 شمش‌ طلا در گمرک فرودگاه امام

به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ به نقل از تسنیم، ماجرا به اول آذرماه ۱۴۰۲ بازمی‌گردد؛ زمانی که محموله‌ای از مبدأ دبی در قالب رویه مسافری وارد فرودگاه امام خمینی(ره) شد. این ورود همزمان با اجرای مصوبه هیئت دولت درباره امکان رفع تعهد ارزی صادرکنندگان از طریق واردات شمش طلای استاندارد بود.

بر اساس اسناد پرونده، روز بعد برای این محموله قبض انبار موقت صادر و شرح کالا در اسناد انبار «فلز زردرنگ» درج شد. تصاویر دوربین‌های مداربسته نیز نشان می‌دهد کوله‌پشتی حاوی ۱۰ قطعه فلز زردرنگ، پس از عبور از دستگاه ایکس‌ری بخش مسافری، برای انجام تشریفات گمرکی به فرد دیگری تحویل شده است.

صورتجلسه کشف؛ اما تعیین ماهیت در ابهام

پس از بررسی تصاویر، گمرک ایران در دوم آذرماه ۱۴۰۲ صورتجلسه کشف تنظیم کرد و اعلام کرد محموله خارج از رویه متعارف وارد فرآیند اظهار شده است. پس از آن، کالا به‌صورت امانی در انبارهای عمومی فرودگاه نگهداری شد.

با این حال، بر اساس اسناد موجود، تعیین ماهیت رسمی کالا تا ۲۰ مهرماه ۱۴۰۳ انجام نشده بود. در این میان، در ۲۰ تیرماه برای کالا اظهارنامه متروکه تشکیل و در شرح آن، عنوان «شمش طلا» درج شد. پیش از آن نیز در ۲۳ خرداد، با دستور معاونت مسافری گمرک فرودگاه، محموله از انبار مسافری به انبار تجاری منتقل شد و برای آن قبض انبار اصلی در سامانه جامع انبارها صادر گردید؛ انتقالی که تاریخ آن ۲۶ خرداد ۱۴۰۳ ثبت شده است.

نظریه مشورتی گمرک؛ مستند مهم رأی برائت

همزمان با این فرآیند، با شکایت دستگاه کاشف، پرونده‌ای با موضوع قاچاق در سازمان تعزیرات حکومتی تشکیل و مورد رسیدگی قرار گرفت. در نهایت، در شهریورماه ۱۴۰۳ رأی بدوی برائت متهم صادر شد.

بررسی‌های تازه نشان می‌دهد یکی از مستندات مهمِ شکل‌گیری این رأی، نظریه مشورتی شورای حقوقی گمرک فرودگاه امام خمینی(ره) بوده است. این نظریه در پاسخ به استعلام شعبه رسیدگی‌کننده صادر شده و در آن، پس از تشریح اولیه موضوع، صرفاً به ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی استناد شده است. بر اساس این نظریه، محموله موردنظر مشمول بند مورد اشاره از ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی تشخیص داده نشده و در نتیجه، مشمول حکم قاچاق موضوع این ماده اعلام نشده است.

نکته قابل توجه آن است که همین نظریه مشورتی در رأی شعبه رسیدگی‌کننده نیز مورد استناد قرار گرفته و به یکی از دلایل اصلی صدور حکم برائت تبدیل شده؛ در حالی که تشکیل اولیه پرونده نیز با اقدام گمرک ایران انجام شده بود.

ابهام حقوقی؛ چرا فقط ماده ۱۱۳؟

یکی از پرسش‌های مهم پرونده این است که چرا نظریه مشورتی گمرک در بررسی موضوع، صرفاً بر ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی متمرکز شده و در استدلال خود اشاره‌ای به مقررات قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز نداشته است.

اهمیت این موضوع از آن جهت است که رأی صادرشده، در حالی به نظریه مشورتی گمرک استناد کرده که این نظریه در پاسخ به استعلام مرجع رسیدگی‌کننده تهیه شده و تشخیص شمول یا عدم شمول عنوان قاچاق، آثار مستقیم بر سرنوشت پرونده داشته است. از این رو، این پرسش مطرح می‌شود که آیا برای بررسی وصف قاچاق محموله، صرفاً بررسی ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی کافی بوده یا مقررات قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز نیز باید به‌صورت مستقل بررسی می‌شد.

فاصله طولانی تا تعیین ماهیت؛ کدام روایت درست است؟

روند زمانی پرونده نیز پرسش‌هایی ایجاد می‌کند. بر اساس اسناد موجود، با وجود تنظیم صورتجلسه کشف در دوم آذرماه ۱۴۰۲، تعیین ماهیت رسمی کالا تا ۲۰ خردادماه ۱۴۰۳ انجام نشده است؛ این در حالی است که در ادامه و هنگام تشکیل اظهارنامه متروکه، عنوان کالا «شمش طلا» درج و پس از آن، محموله از انبار مسافری به انبار تجاری منتقل شده است.

بر همین اساس، مشخص نیست چرا پیش از انتقال کالا از انبار امانی به انبار تجاری، تعیین ماهیت رسمی آن انجام نشده و همچنین هنگام تنظیم صورتجلسه کشف و تشکیل اظهارنامه متروکه، وضعیت ماهیت کالا به‌صورت قطعی روشن نشده است.

پایان برائت؛ آغاز پرونده‌ای تازه

ماجرا پس از صدور رأی برائت پایان نیافت. بر اساس اسناد موجود، پس از مراجعه صاحب کالا برای تحویل محموله، وی مدعی شده کالای موجود در انبار، همان ۱۰ شمش طلای اولیه نیست.

در ادامه و با حضور کارشناس اتحادیه طلا و جواهر، گزارشی مبنی بر اینکه کالای موجود در انبار شمش طلا نیست، تنظیم شد. این موضوع موجب شکل‌گیری پرونده‌ای جدید برای بررسی سرنوشت محموله اولیه و نحوه نگهداری آن در فاصله زمانی ورود تا زمان تحویل شده است.

در واقع، اکنون علاوه بر پرونده اولیه درباره نحوه ورود محموله و تشخیص وصف قاچاق، پرسش‌های جدیدی درباره تعیین ماهیت کالا، نحوه نگهداری ۱۰ شمش طلا، تطبیق محموله اولیه با کالای موجود در انبار و مسئولیت احتمالی عوامل ذی‌ربط مطرح شده است.

بررسی این پرونده از این جهت اهمیت دارد که نحوه ثبت، کشف، تعیین ماهیت، نگهداری و رسیدگی به کالاهای ارزشمندی مانند شمش طلا، مستقیماً با اعتبار فرآیندهای گمرکی و نظام کنترل ورود کالا ارتباط دارد.

پیگیری‌های تسنیم از مراجع ذی‌ربط برای دریافت توضیحات درباره نظریه مشورتی شورای حقوقی گمرک، مستندات رأی برائت، روند تعیین ماهیت محموله و آخرین وضعیت پرونده جدید ادامه دارد.