آسیب عادت «پنهان کردن طلا زیر بالش» به اقتصاد ترکیه؛ حبس ۶۴۰ میلیارد دلار سرمایه در خانه ها

به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ به نقل از UA.News ؛ اقتصاد ترکیه با یک چالش ساختاری بزرگ مواجه است؛ پدیده‌ای که در این کشور با نام «یاستیک آلتی آلتین» (Yastık Altı Altın) یا همان سنت «طلا زیر بالش» شناخته می‌شود. گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که بالغ بر ۶۴۰ میلیارد دلار طلا و ارز خارجی در خانه‌های مردم ترکیه «حبس» شده و خارج از سیستم بانکی نگهداری می‌شود. دولت ترکیه اکنون در تلاشی بی‌وقفه سعی دارد این ثروت عظیم را به چرخه مالی کشور بازگرداند، اما دیواری از بی‌اعتمادی و سایه سنگین تورم، مانع از حرکت این «سرمایه‌های خوابیده» به سمت بانک‌ها می‌شود.

سنت «طلا زیر بالش»؛ سپری در برابر تورم مزمن

در ترکیه، طلا فراتر از یک زیورآلات ساده است و در تمام نقاط عطف زندگی، از جشن‌ها تا روزهای بحرانی، حضوری پررنگ دارد. نگهداری طلا در خانه، سنتی دیرینه برای حفظ پس‌انداز در برابر کاهش مداوم ارزش پول ملی (لیر) و اقتصاد پرنوسان ترکیه است. برای بسیاری از خانوارهای ترک، «پنهان کردن طلا زیر بالش» نه یک عادت غیرمنطقی، بلکه راهکاری عقلانی برای حفاظت از دارایی در برابر تورم مزمن و غیرقابل پیش‌بینی است. نرخ تورم در ترکیه که در سطوح بالایی نوسان می‌کند، باعث شده تا بسیاری از شهروندان، طلا را به سپرده‌های بانکی ترجیح دهند.

آسیب به اقتصاد؛ سرمایه‌هایی که در خانه «حبس» شده‌اند

دولت ترکیه و مقامات اقتصادی هشدار می‌دهند که این فرهنگ انباشت طلا، به‌طور فعال در حال تضعیف آینده مالی کشور است. اقتصاددانان معتقدند راکد ماندن این حجم عظیم از سرمایه، موانع جدی برای اقتصاد کلان ایجاد کرده است.

این سرمایه‌ها به چرخه تولید و کسب‌وکارها وام داده نمی‌شود. علاوه بر این، بخش بزرگی از این طلاها وارداتی است که خود به کسری حساب جاری دامن می‌زند. در واقع، این‌ها سرمایه‌هایی هستند که به‌جای به گردش درآمدن در چرخه اقتصادی، در خانه‌ها «پارک شده‌اند».

شکاف اعتبار؛ ریشه بی‌اعتمادی مردم به بانک‌ها

تحقیقات دانشگاهی در ترکیه نشان می‌دهد که پنهان کردن پس‌اندازها، نشان‌دهنده یک بی‌اعتمادی سیستماتیک به نهادهای رسمی است. نظرسنجی‌ها حاکی از آن است که بخش بزرگی از مردم میزان اعتماد خود به بانک‌های تجاری و نهادهای آماری را «نزدیک به صفر» می‌دانند. هنگامی که مردم طلا را به حساب‌های بانکی ترجیح می‌دهند، در واقع به شکافِ اعتبارِ نهادهایی واکنش نشان می‌دهند که وظیفه مدیریت اقتصادی را بر عهده دارند. خاطرات بحران‌های بانکی گذشته و سیاست‌های اقتصادی غیرمتعارف، باعث شده تا مردم ریسک سپرده‌گذاری در سیستم بانکی رسمی را نپذیرند.

بن‌بست دولت؛ آیا طلاها به سیستم بانکی بازمی‌گردند؟

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، بارها از شهروندان خواسته است که طلاهای خود را از «زیر بالش» بیرون آورده و در سیستم بانکی وارد کنند. دولت طرح‌های تشویقی متعددی را برای تبدیل طلای فیزیکی به سپرده‌های بانکی آغاز کرده است، اما منتقدان می‌گویند تا زمانی که دولت نتوانسته اعتماد عمومی را جلب کند، این تلاش‌ها با شکست مواجه خواهد شد.

کارشناسان بازار طلا در استانبول تأکید می‌کنند که «طلاها به سادگی از زیر بالش بیرون نمی‌آیند، چون دولت هنوز نتوانسته آن اطمینان لازم را در مردم ایجاد کند.» در نهایت، به نظر می‌رسد تا زمانی که ثبات اقتصادی به جامعه بازنگردد و شکاف اعتماد میان دولت و مردم ترمیم نشود، خانواده‌های ترک ترجیح می‌دهند دارایی خود را در جعبه‌های شخصی در خانه پنهان کنند تا اینکه آن را در سیستم بانکی به جریان بیندازند؛ چالشی که تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر اصلاحات اقتصادی ترکیه شده است.