ژاپن و هلند رد فلزات کمیاب‌تر از طلا را می‌گیرند

به گزارش خبرگزاری طلا گلدنیوز؛ شرکت ژاپنی مواد و مواد شیمیایی آساهی کاسی (Asahi Kasei Corporation) به همراه شرکت هلندی نرم‌افزار و بلاک‌چین سیرکیولاریز (Circularise) و پالایشگر ژاپنی فلزات گروه پلاتین (PGM) فورویا متال (Furuya Metal)، یک پروژه نمایشی مشترک را برای ایجاد قابلیت ردیابی فلزات گرانبهای مورد استفاده در الکترودهای برق‌کافت کلر-قلیا راه‌اندازی کرده‌اند.

این شرکت‌ها به‌طور مشخص در حال بررسی صدور «گذرنامه‌های دیجیتال محصول» برای فلزات گرانبهایی مانند ایریدیم و روتنیم هستند. هدف این طرح، ردیابی دیجیتال مبدأ، بازیافت، پالایش و استفاده مجدد فلزات گرانبهای حیاتی است تا هم به استفاده چرخه‌ای از منابع و هم به شفافیت بیشتر زنجیره تأمین کمک شود.

چرا تولید ایریدیم جهان فقط ۷ تن است؟

ایریدیم و روتنیم مواد ضروری برای الکترودها در برق‌کافت کلر-قلیا و همچنین در نیمه‌رساناها، الکترونیک و کاربردهای شیمیایی پیشرفته به شمار می‌روند. تقاضا برای این کالاها با ادامه گسترش جهانی فناوری‌های تولید هیدروژن، مانند الکترولایزرهای غشای تبادل پروتون، رو به افزایش است.

بر پایه اعلام انجمن بین‌المللی فلزات گروه پلاتین، تولید سالانه اولیه ایریدیم در جهان تنها حدود ۷ تن برآورد می‌شود، در حالی که عرضه سالانه روتنیم حدود ۳۰ تن تخمین زده شده است. هر دو از محدودترین فلزات حیاتی جهان از نظر عرضه هستند؛ تولید آن‌ها در شمار اندکی از مناطق معدنی متمرکز است و عمدتاً به‌عنوان محصول جانبی استخراج پلاتین به دست می‌آید. این عدم توازن میان عرضه و تقاضا به نوسان شدید قیمت و توجه بیشتر صنایع به بازیافت و مدیریت چرخه‌ای منابع دامن زده است.

فلزات کمیابی که بدون ردیابی ممکن است گم شوند

آساهی کاسی در این باره توضیح می‌دهد که هرچند شرکت‌ها گاهی می‌توانند تشخیص دهند مواد پایان‌عمر در کجا جمع‌آوری و فلزات در کجا پالایش می‌شوند، اما ردیابی مواد در طول فرآیندهای میانی، پالایش و استفاده مجدد بعدی همچنان دشوار است. به گفته این شرکت، بدون سازوکارهای قابل‌اعتماد ردیابی، راستی‌آزمایی محتوای بازیافتی و اثبات چرخه‌ای‌بودن در مقیاس بزرگ دشوار خواهد بود و گذرنامه‌های دیجیتال محصول راهی برای غلبه بر این چالش ارائه می‌دهند.

ژاپن و هلند چطور رد فلزات گرانبها را می‌گیرند؟

این پروژه نمایشی بر یک طرح پیشین بازیافت فلزات بنا شده است که آساهی کاسی و سیرکیولاریز در سال ۲۰۲۵ برای بازیابی و بازیافت فلزات گرانبها از سلول‌ها و الکترودهای پایان‌عمر برق‌کافت کلر-قلیا آغاز کرده بودند؛ همکاری‌ای که گامی مهم در جهت ایجاد یک زیست‌بوم چرخه‌ای برای فلزات ارزشمند در صنعت کلر-قلیا به شمار می‌رفت. پروژه جدید با افزودن قابلیت‌های ردیابی دیجیتال و اشتراک‌گذاری داده، در پی شفاف‌سازی کل چرخه عمر فلزات گرانبهای بازیافتی است؛ از بازیابی تا بازگشت دوباره آن‌ها به الکترودهای تازه‌ساخته.

سیرکیولاریز نزدیک به یک دهه را صرف توسعه راهکارهای ردیابی زنجیره تأمین و اشتراک‌گذاری امن داده برای صنایع جهانی از جمله مواد شیمیایی و مواد باتری کرده است. میان فوریه و سپتامبر ۲۰۲۵، آساهی کاسی و سیرکیولاریز نخستین نمونه اثبات مفهوم را با یک سناریوی شبیه‌سازی‌شده بازیافت اجرا کردند.

نتایج نشان داد پلتفرم سیرکیولاریز می‌تواند داده‌های فلزات گرانبهای بازیابی‌شده از الکترودهای پایان‌عمر و استفاده‌شده در محصولات جدید را به‌صورت امن مدیریت کند. بر پایه همین یافته‌ها، شرکا اکنون با حضور فورویا متال وارد مرحله نمایش در دنیای واقعی شده‌اند.

مقصد بعدی: ردیابی فلزات موردنیاز تولید هیدروژن

پروژه جدید ابتدا بر ایجاد قابلیت ردیابی در کل زنجیره بازیافت متمرکز می‌شود؛ از جمع‌آوری الکترودهای مستعمل تا استخراج فلز گرانبها، پالایش و تولید فلز بازیافتی. سپس ردیابی را به سمت پایین‌دست گسترش می‌دهد و داده‌های مواد را به ساخت الکترودهای جدید پیوند می‌زند تا امکان ارزیابی گذرنامه‌های دیجیتال محصول فراهم شود.

یوشیفومی کادو، مدیر ارشد بخش غشای تبادل یونی و سامانه برق‌کافت آساهی کاسی، می‌گوید برای آساهی کاسی بهره‌گیری پایدار از منابع فلزات گرانبها یک اولویت حیاتی است و ساخت یک سامانه واقعاً چرخه‌ای نیازمند همکاری نزدیک میان شرکت‌های فعال در جمع‌آوری، پالایش و تولید است. او می‌افزاید با کنار هم گذاشتن تجربه آساهی کاسی در برق‌کافت کلر-قلیا، تخصص فورویا متال در بازیافت فلزات گرانبها و توانمندی‌های سیرکیولاریز در ردیابی دیجیتال، می‌توان راهکاری توسعه داد که دستیابی به آن به‌تنهایی دشوار بود و صنعت را به‌طور کلی پیش می‌برد.

کادو تأکید می‌کند این طرح به افزایش نرخ بازیافت فلزات گرانبهای به‌کاررفته در برق‌کافت کلر-قلیا و بهبود شفافیت در کل زنجیره ارزش کمک خواهد کرد. شرکت‌ها برای آینده، کاربردهای فراتر از تولید کلر-قلیا را نیز متصور هستند؛ از جمله سامانه‌های برق‌کافت برای تولید هیدروژن و دیگر صنایعی که به مواد معدنی حیاتی وابسته‌اند.

او در پایان می‌گوید شرکای این پروژه با ترکیب بازیابی مواد و ردیابی دیجیتال قابل‌اعتماد، الگویی مقیاس‌پذیر ایجاد می‌کنند که به صنایع کمک می‌کند به منابع راهبردی دسترسی داشته باشند و در عین حال گذار به اقتصاد چرخه‌ای‌تر را تسریع کنند.

منبع: ایریدیم،مارلنی آرنولدی